Schijnzelfstandigheid: hoe bereid je je voor?

Vanaf 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst strenger op schijnzelfstandigheid. Dit gebeurt via bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken. Wat betekent dit voor jou en hoe kun je je voorbereiden?

Wat controleert de Belastingdienst?

De focus ligt op de vraag: werk je als echte zelfstandige, of is er sprake van een (fictieve) dienstbetrekking?

Hoe wordt er gecontroleerd?

Bedrijfsbezoek (eerste stap)

De belastingdienst kondigt een bezoek aan en bespreekt hoe jij arbeidsrelaties kwalificeert. Er wordt gekeken naar je werkwijze, documentatie en naleving. Je krijgt daarbij advies of een waarschuwing bij mogelijke schijnzelfstandigheid.

Boekenonderzoek (bij risico’s)

Als er risico’s zijn, volgt een diepgaand onderzoek van je administratie en aangiften. Dit kan leiden tot naheffingen of correcties.

Let op: een bedrijfsbezoek is geen boekenonderzoek. Je administratie wordt dan nog niet inhoudelijk gecontroleerd.

Wie loopt risico op controle?

De belastingdienst kiest bedrijven op basis van:

Steekproeven (willekeurige controles)
Detectiemodules (automatische risicoscans)
Signalen uit eerdere controles
Andere belastingonderzoeken (zoals een btw-controle)

Gevolgen bij onjuiste kwalificatie

Voor opdrachtgevers:

Naheffingen loonheffingen
Correcties btw-aangifte
Doorbetalingsplicht bij ziekte

Voor opdrachtnemers:

Verlies ondernemersaftrek en MKB-winstvrijstelling
Geen recht op kostenaftrek
Terugbetaling van afgetrokken btw

Boetes vanaf 2026

In 2025 worden geen boetes opgelegd als je laat zien dat je maatregelen neemt. Vanaf 2026 kan de belastingdienst wél boetes geven, ook bij fouten zonder opzet. Er is wel een uitzondering: als je eerder een waarschuwing hebt gehad en deze negeert, of als je bewust schijnzelfstandigheid faciliteert, kan de Belastingdienst al in 2025 handhaven.